Pareto Prensibi

0 15

Mühendislik Yönetimi dersinde bahsettiğimiz Pareto prensibi ile ilgili aşağıda bilgiler yer almakta. Önce Pareto hakkında biyografik tanıtım yapıldıktan sonra %20′nin %80′e üstünlüğüyle ilgili meşhur Pareto prensibi açıklanıp daha sonra bir Pareto uygulaması anlatılacaktır.
Vilfredo Frederico Damaso Pareto, İtalyan iktisatçısı ve sosyoloğu. Fizik ve matematik öğrenimi gördükten sonra 1869′da Torino Teknik Üniversitesi’nde fizik doktorası aldı. Demir çelik sanayisinde çalıştı ve ekonomik konularda makaleler yazdı. 1874′te Coğrafya Akademisi’ne seçildi ve 1877′den itibaren ekonomik teorilerle ilgili eserlerini yayınlamaya, 1894′te Lozan Üniversitesi’nde Leon Walras’dan boşalan ekonomi politik kürsüsünde ders vermeye başladı.
1912′ye kadar iktisadi konularda yazan Pareto, Walras’la birlikte Lozan Ekolü’nün kurucusu olarak bilinir. İktisat Teorisi’ne matematik analiz metotlarını uygulamıştır. Maliyetler, üretim ve değer teorilerine yeni anlayışlar getirmiştir. Zaman ve mekana bağlı olmaksızın bütün ülkelerde gelir dağılımını gösteren eğrilerin üst kademelerindeki eğiminin hep aynı kaldığını ifade eden Pareto Kanunu meşhur olmuştur.
Pareto Prensibi (Pareto Kanunu olarak ta bilinir. Bilimsel olarak prensip kelimesi daha uygundur.)
Pareto prensibine göre (aynı zamanda 80-20 kuralı, en önemli azınlık kanunu -law of the vital- olarak ta bilinir) çoğu olayda %80 sonuç %20′lik nedenden dolayı meydana gelmektedir. Fikir, pekçok yerde başarıyla kullanılabilmesine rağmen çoğu kez de yanlış kullanılabilir. Yani, çoğu kez 80-20 kuralı %80 duruma uyarlanabilir görüp tüm problemleri çözmede %20 kaynağın kullanılmasının uygun olduğuna inanmak gibi.
Prensip, İtalyan ekonomist Vilfredo Pareto’nun ardından yönetimci Joseph M. Juran tarafından isimlendirildi. Pareto’nun gözlemine göre “İtalya’nın tüm gelirinin %80′ine İtalyan nüfusunun yanlızca %20′si sahip bulunmaktadır.” (Türkiye’de durum herhalde daha kötüdür)
Varsayıma göre, çoğu durumda sonucun çoğunun oluşmasının sebebi az sayıdaki nedendir. Bu fikir pekçok alana uygulanabilir. Örnek: Müşterilerin %20′si %80′lik satış hacmini oluştururlar. Böyle bir ifadeyi test edebilirsiniz. Yaklaşık olarak ta doğrudur ve karar vermede yararlı olabilir.
Buna Pareto dağılımı da denilmektedir. Eğer Pareto dağılımındaki parametreler uygun şekilde seçilirse, %80′lik sonucun %20 nedeniyle oluştuğunu söylemekle kalmaz ayrıca bu %80′in içindeki %80′lik kısmın da bu dağılım içindeki %20′den kaynaklandığını ifade eder. (%80′in %80′i %64 ve %20′nin %20′si %4 olduğundan 64-4 kanunu olarak ta ifade edilir).
Pareto prensibi, pareto grafiği (pareto chart) ile toplam kalite kontrolu ve altı sigma (six sigma) konusunda yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Bilgisayar bilimlerinde Pareto prensibi kaynak optimizasyonuna uygulanarak şöyle ifade edilebilir: %80′lik kaynak, %20 operasyonda harcanmaktadır. Yazılım mühendisliğinde, bir bilgisayar programının icra zamanının (execution time) %90′ı bilgisayar kodunun %10′unun çalıştırılması için harcanmaktadır.
Pareto prensibi ABC Analizi ve XYZ Analizleriyle lojistik ve tedarik zinciri yönetiminde, mallara ait stok optimizasyonuyla maliyetleri düşürme amaçlı kullanılmaktadır.

Pareto Analizi neden önemli?
Sınıfta bahsettiğimiz üzere kriz zamanlarında hatırlarsanız ilk önce çaycı işten çıkarılır. Pareto prensibini bilen bir yönetici maliyetleri analiz etse çaycının maliyetinin toplam maliyetler içinde hiç önemsenmemesi gerektiğini görecektir. Eğer yöneticiler olarak %80 sonuç üzerinde etkili olan %20 etken üzerine odaklanırsanız çok kısa zamanda herkesçe farkedilen sonuçlar alabilirsiniz. Buna amaç temelli yönetim (objective based management ya da management by objectives) denilmektedir.

Bunlar da İlginizi Çekebilir Yazarın Diğer Paylaşımları

Bir Cevap Yazın